Tôi biết trong xã hội, nhất là xã hội thời bây giờ có không biết bao nhiêu bạn trai mà lương tâm rất chai lì, trơ lẻn. Đức Thánh linh quả thật thấu triệt tâm hồn con người khi linh ứng cho Thánh ký gia viết: Đàn ông ở một mình không hay. Còn chỗ họ ở mới hỡi ôi.
Trong một lớp trung học cũng vậy: nam sinh mà bạch lộ sự tự cao của mình đối với nữ sinh là chuyện thường. Nhưng thưa bạn, tôi sợ một chút nầy là tuổi bạn hay thay đổi. Lúc thanh xuân xương trán nở nang lẹ cũng như xương càm.
Tôi không nói vì hạng bạn trai nầy chỉ một số bị nhiễm gió độc của phong trào trụy lạc. Ơû học đường thì đáng rơi lệ. Tinh thần phải được trui cho già mới chịu đựng nỗi các thử thách cay nghiệt của trường đời.
Bạn họ nuôi nấng giúp đỡ họ đủ điều, họ túm đồ của bạn họ đem cầm, đem bán. Những hình ảnh kẻ ăn mày làm cho họ có cảm tưởng xấu về sự tổ chức xã hội. Bạn gái đa số thản nhiên.
Mùa đông con lạnh cóng, ngủ mài đầu trên tay mẹ. Tôi rất thích tâm hồn bạn trai lúc lòng họ mở cửa như vậy. Nói họ ít thích tìm hiểu sâu xa, không có ý nói họ không biết binh vực những quyền lợi, như giành ăn, đòi mặc đồ tốt chẳng hạn.
Các chân lý ấy cao cả thật nhưng truyền nhiễm dần dần cho bạn trai, họ sau cùng sẽ mê say và xây dựng đời sống tốt đẹp. Phần đông bạn trai khác, lo trang sức thì cũng lo nhưng không quá tỉ mỉ thường xuyên như bạn gái. Trong mấy chương sau tôi sẽ bàn rộng về vấn đề này.
Chút xíu ích kỷ ta tìm hiểu ở đây là do nam tính của họ. Aùi tình vũ bảo, ít trung tín. Điều nầy dĩ nhiên vì bạn trai giàu lương tâm nhất là khi họ được huấn luyện về lương tâm chức nghiệp.
Người xưa nói: lời nói bay đi, chữ viết tồn tại. Mà nhất là bạn chịu trách nhiệm với hóa công về vận mệnh của bạn. Họ không thể đáng quý phục được nếu bạn trai ăn mặc đúng thời trang mà nghèo nàn đứctính , ngu đần, lười biếng, đến đỗi sự nghiệp ở tương lai mờ mịt.
Tôi muốn nói họ rất trọng danh dự. Ai đi con đường trí thức, ra đời đều cám ơn những nhà giáo khi xưa nghiêm khắc bắt mình học thuộc lòng nhiều đoạn văn hay, thơ hay, danh ngôn, công thức toán lý hóa, các niên hiệu, nhân danh, địa danh. Vài tiếng đồng hồ sau, tâm hồn họ lắng xuống, họ bỏ các ý định cũ rồi muốn đi rong chơi.
Nên Người dùng ái tình để buộc hai phái lại trong hôn nhân . Đừng để các tâm hồn ấy làm Voltaire mà chuyển họ thành những Curé d'ars. Tình cảm ảnh hưởng trên các thứ ấy một phần thôi.